Herbeleef het Ardennenoffensief

Deze geschiedkundige road trip neemt ons mee naar de grootste en bloedigste veldslag die de Amerikanen hebben uitgevochten tijdens Wereldoorlog II. Het Ardennenoffensief was het laatste grote offensief dat de Duitsers lanceerden op het einde van 1944. De operatie met codenaam Wacht am Rhein was persoonlijk uitgedacht door Hitler zelf en moest het geallieerde offensief aan het westelijke front tot stand brengen. Volgens het plan moesten de Duitse pantserlegers een doorbraak forceren in de slecht verdedigde Ardennen om zo een paar bruggen over de Maas te kunnen veroveren. Via deze bruggen konden de legers dan de haven van Antwerpen veroveren en zo het geallieerde front in twee splitsen. Hoewel het offensief aanvankelijk volgens plan leek te verlopen, mede dankzij de dichte mist, sloegen de Amerikanen door hun hardnekkig verzet er toch in om stand te houden. Wanneer de hemel terug opklaarde in januari 1945 konden ze dankzij hun luchtsuperioriteit de Duitsers uiteindelijk terugdrijven.

Battle of the Bulge kaart
Doorbraak van het 6de pantserleger (klik hier voor een grotere weergave)

Deze trip neemt ons mee door de Ardennen langs de invasieroute van het 6de Duitse pantserleger. We zullen in de voetsporen treden van hun speerpuntdivisie die geleid werd door SS Obersturmbannführer Joachim Peiper.

Amerikaans oorlogskerkhof te Henri-Chapelle

Het startpunt van onze trip is het Amerikaanse oorlogskerkhof en herdenkingsmonument te Henri-Chapelle, bij Luik. Dit kerkhof bevat de graven van 7.992 gesneuvelde Amerikaanse soldaten van het westelijke front. Naast het kerkhof is er een bezoekersgebouw waar een korte beschrijving gegeven wordt van de Amerikaanse legerbewegingen in Europa, deze worden gestaafd met grote kaarten aan de muren die hun opmars richting Duitsland weergeven. Tijdens de openingsuren van het kerkhof is er steeds iemand aanwezig om vragen te beantwoorden en nabestaanden te escorteren naar de rustplaats van hun familieleden.

Amerikaans oorlogskerkhof te Henri-Chapelle
Amerikaans oorlogskerkhof te Henri-Chapelle

Als we het kerkhof verlaten rijden we zuidwaarts richting Elsenborn. Deze 40km lange route voert ons door de hoge venen, het grootse natuurreservaat van België. Het landschap leent zich perfect tot outdoorsporten zoals mountainbiking of trekking. Een houten wandelpad werd hier ook aangelegd om wandelingen te kunnen maken over de moerassige ondergrond. Zeker een aanrader!

Hoge Venen
Hoge Venen

Elsenborn

De heuvelrug van het Elsenborn Plateau vormde de noordelijke schouder van het Ardennenoffensief. De Duitse aanvallen op het plateau mislukten wegens de hevige weerstand die de Amerikaanse troepen boden van op hun voordelige positie. Op de eerste dag van het offensief werd een volledig Duits bataljon van 500man opgehouden om het nabije dorpje Lanzerath te veroveren. Dit werd slechts verdedigd door 18 verkenners en vier luchtverkeersleiders van de 99ste infanteriedivisie. Toch kostte het de Duitsers 10 uur en 92 doden om het dorp onder controle te krijgen. Door dit hevige verzet op de heuvelrug besloot Peiper om met zijn Kampfgruppe een doorbraak te forceren in het westen om zo de verdediging te omzeilen.

Het kamp van Elsenborn is vandaag nog steeds in gebruik door het Belgische leger. Binnen in het kamp kan je het Truschbaum Museum bezoeken. Dit museum toont de rijke geschiedenis dit 100 jaar oude artilleriekamp. Een groot deel van de collectie is ook gewijd aan het Ardennenoffensief. De toegang is gratis, maar aangezien het museum in het kamp gelegen is moet iedereen zich steeds met een identiteitskaart aanmelden aan de toegangspoort van het domein.

Truschbaum Museum
Truschbaum Museum

Het bloedbad van Malmedy

Terwijl de Kampfgruppe Peiper een doorbraak forceerde in het westen, bereikten ze het gehucht Baugnez waar ze stootten op een colonne van het 285th US Field Artillery Observation Battalion. Na een kort vuurgevecht gaven de lichtbewapende Amerikanen zich al snel over. Ze werden ontwapend en verzameld in een veld onder lichte bewaking. Ongeveer een kwartier nadat de Duitse voorhoede terug was vertrokken arriveerde de hoofdmacht van de Kampfgruppe. Deze soldaten openden plotseling het vuur op de weerloze gevangenen. 84 van hen stierven ter plekke, slechts enkelen konden vluchten naar de Amerikaanse linies waar hun verhaal al snel de ronde deed.

Het bloedbad van Malmedy
Het bloedbad van Malmedy

Na de oorlog werd een monument opgetrokken bij het kruispunt waar beide partijen elkaar troffen. Om het bloedbad te herdenken werd het “Baugnez 44 Historical Center” gebouwd op de site van de slachting zelf, op slechts 100m van het kruispunt. Dit moderne museum laat je de oorlogswinter van 1944-1945 herbeleven.

La Gleize

Terwijl de gevechten verder woedden bereikte de Kampfgruppe uiteindelijk Stavelot. Peiper viel deze stad aan op 18 december maar kon niet verhinderen dat de Amerikanen een groot benzinedepot evacueerden en zat zo bijna zonder brandstof voor zijn tanks.

Om tijd te winnen besloot Peiper dan om een kleine voorhoede reeds de vitale brug van Trois-Ponts te laten veroveren terwijl zijn hoofdmacht achterbleef in Stavelot. Wanneer ze de brug bereikten werd deze net opgeblazen door Amerikaanse genietroepen. Noodgedwongen trokken de Duitsers dan noordwaarts richting La Gleize. Omdat de brug over de Lienne ook werd opgeblazen moest men verder naar het westen naar Stoumont.

De Amerikanen hadden ondertussen echter wel zware versterkingen ter plaatse gekregen. Deze heroverden Stoumont en Peiper moest noodgedwongen terugtrekken naar la Gleize. De Duitsers zaten nu zonder eten, benzine en munitie. Wanneer een bevoorradingsmissie foutliep (de paketten werden bij de Amerikanen in Stoumont gedropt) besloot Peiper terug te trekken naar de Duitse linies en liet hij alle voertuigen in La Gleize achter.

SS Schwimmwagen
SS Schwimmwagen van Kampfgruppe Peiper nabij Malmedy

Terwijl we Peiper’s route volgen van Baugnez naar La Gleize rijden we over enkele mooie, kronkelende banen. De mooie omgeving is een plezier om naar te kijken. Als we toekomen in La Gleize, kan je onmiddellijk de Köningstiger zien staan op het dorpsplein. Dit 69 ton zware monster was de grootse tank WWII en kende geen gelijke op het slagveld. De frontale pantserplaten zijn 15 tot 20 cm dik en konden weerstaan aan de meeste Amerikaanse wapens. Dit voertuig werd achtergelaten wegens brandstoftekort. Toen de Amerikaanse soldaten la Gleize heroverden, testten ze hoe sterk deze tank wel was. Met een bazooka werd er van op korte afstand 4 keer geschoten op de Tiger, maar geen enkele poging kon de zware pantserplaat penetreren. De sporen van deze schoten zijn vandaag nog steeds zichtbaar.

Na de oorlog zou de Tiger II worden weggesleept en herwerkt tot schroot. Een lokale dame kon dit echter verhinderen door de tank te ruilen voor een fles cognac. Het voertuig werd gerestaureerd met een nieuwe loop (de originele werd onklaar gemaakt door de Duitsers) en voorzien van een nieuwe verflaag in de originele camouflagekleuren. Naast de tank is het December 44 museum gelegen. Hier kan met de persoonlijke kaartenhouder van Peiper bezichtigen, alsook een op afstand bestuurbare Duitse minitank, de Goliath.

Tiger II La Gleize
Tiger II op het dorpsplein van La Gleize

Nuttige informatie

Amerikaans oorlogskerkhof Henri-Chapelle
Adres: Rue du Mémorial Americaine, 4852 Plombières
Openingsuren: dagelijks van 9:00 tot 17:00u , gesloten op 25 december en 1 januari
Website: www.abmc.com
Toegangsprijs: Gratis

Truschbaum Museum
Adress: Lager Elsenborn camp, 4750 Bütgenbach
Openingsuren: Van maandag tot donderdag van 09.00 tot 12.00u en van 13.00 tot 16.00 u, laatste toegang 45min voor sluitingstijd!
Website: www.camp-elsenborn.be
Toegangsprijs: Gratis

Baugnez 44 Historical Center
Adres: Route de Luxembourg 10, 4960 Malmedy
Openingsuren: Dagelijks van 10:00 tot 18:00u behalve op maandagen buiten de schoolvakanties en op 25 december en 1 januari
Website: www.baugnez44.be
Toegangsprijs: € 7,50

December 44 Historical Museum
Adres: rue de l'église 7, 4987 La Gleize – Stoumont
Openingsuren: Van 1 maart tot 21 november: dagelijks van 10 tot 18u; Van 22 november tot 28 februari: open tijdens schoolvakanties en weekends
Website: http://www.december44.com
Toegangsprijs: € 5

Toon grotere kaart

A: Amerikaans oorlogskerkhof
B: Truschbaum Museum
C: Baugnez 44 Historical Center
D: La Gleize

tags: 
road trip, europa, belgie